gelenek

yıllardır hep şöyle bir şey duyar dururum. türkiye de heykel geleneği yok, resim altyapısı yok, çok sesli müzik yok (işte bunu saçma ve dangozca buluyorum) sadece şiirin kültürü vardır vs. vs.
bu durum aklıma hep şu soruyu getirir. tamam rönesansı yaşamadık cart ettik curt ettik ama birşeyin geleneğin olması nedir? Örneğin minyatur türk resiminin altyapısı olmazmı? veya o eski çılgın mezartaşları heykel geleneği altbaşlığında incelenemezmi? nedir bu gelenek meselesi çözemedim gitti. çözebilen var mı?

gelenek kelimesi işin bahanesidir aslında.. tamam osmanlı dombilleri vakti zamanda bilim sanata karşı pervazıca davranmış olabilir..
*şeytan işi padişahım.. resminizi yapıyor ruhunuzu çalıyor.. * bunlar bizim bahanelerimiz baskı var dayatma var ben sanata bulaşmayayım demenin bahaneleri..biraz derinlemesine irdeleyelip geçmişe gidelim.. bakıyoruz eski romalılara boş vakitlerinde heykeli yapmışlar resmi yapmışlar ..sanattan arta kalan zamanda herkes cinsel tercihine göre ortamlardan bişey ayıklayıp yemiş kaymış herneyse.. rönesans keza öyle..
fakat geliyoruz osmanlılara sanat aktivitesi yok denecek kadar az anca **şair nedim **bir kaç aruz ölçüsünde divan şiiri yazmış.. fakat zikine düşkünlüğünden dolayı bir çapkınlık gecesinde kızgın kocadan kaçarken damdan düşüş ölmüştür.. biraz daha gerilere gidiyoruz sivri dlli şair nefi o da padişaha edebi bir stille ana avrat sövdüğü için boğdurtulmuştur.. biraz daha gerilere gidip mevlanaya bakarsak içimiş şarabı çekmiş esrarı oturup farsça şiir yazmış ..kardeşim alasana önüne çıplak bir model yapsana resmini ve heykelini.. ama nerde o anca civar eşrafından kadınları toplayıp bir çember oluşturmuş aralarınqa geçip çırılçıplak soyunmuş mevlevi! misali dönmüştür.. çemberin geniş olmasına rağmen efsanlere göre küçük celal sağa sola çarpıyormuş..(daha ayrıntılı bilgi için bkz. türklerin tarihi cilt 3- doğan avcıoğlu) gel yine gel ne olursan ol gel ..*ben sana yapacağımı biliyorum.. * .. kısacası bizim kültürümüzde sanata düşkülük yok zike düşkünlük var ve haliyle sanat geleneği yok zikişme geleneği var..

Osmanlı Sanatı'na bok atmaya gelince artarsın dopey kardeş, ondan sonra zikiyle kitap yazan Bukowski'yi yere göğe komassın. Hadi bakalım...

Bu konuda benim söyleyeceğim şudur: Kültürden bahsedebildiğimiz heryerde gelenekten de bahsetmek olanaklıdır yani bugün Türk kültürü deyince Eski Roma,Yunan,Ortadoğu ve Asya kültürleri nden bahsetmemek pek mümkün görünmemektedir o yüzden bugün dünyada belli bir gelenekten söz eden, ona sahipmiş gibi görünen ''Batı'' kültürü ile aslında temel olarak aynı kaynaktan çıkan aynı kaynaktan beslenen bir yapıdan sözediyoruz bu şartlar doğrultusunda da aynı temelden çıkan bu kültürlerin birinin geleneğe sahip olması diğerinin olmaması diye birşey yoktur. Ancak burada unutulmaması gereken nokta her ne kadar aynı kaynaklardan beslensede yerel,yöresel farklılıklar da unutulmamalıdır. Dopey e katıldığım nokta odur ki Türkiye kültürü içinde bu yerel-yöresel özellikler önemli rol oynamakta hatta bazen aslın yerine geçmektedir. İşte bu nedenle de yıllardan beri duyduğumuz biz de heykeli geleneği yok resimin geleneği yok lafları söylenmektedir bunların hepsinin temeli-altyapısı vardır ama tesisi yapan yoktur.

i

yanlış anlaşılmasın ukalalıktan diil tamamen meraktan soruyorum. "Türk kültüründe" (ki bence bunu yerine "anadolu kültürü" daha makul bir kullanım olabilir) nasıl bişey ve romayı anladım da mesela yunan dan niye bahsedemiyoruz, bi de Amerika'nın olmayan kültürüne irlanda, italya vs. gibi kaynaklar verilebilirken biz niye gelenksiz olduğumuzu kabul etmeye bu kadar eğilimliyiz?

printerson wrote:
Osmanlı Sanatı'na bok atmaya gelince artarsın dopey kardeş, ondan sonra zikiyle kitap yazan Bukowski'yi yere göğe komassın. Hadi bakalım...

bukowski çok uzun süren bir tripin hezeyanıdır benim için .. bukowskiyi göklere çıkarmıyorum printy o zaten orda ben onun yanına çıkıyorum..
zikiyle kitap yazıyor olabilir.. ama olsun yazıyor ya bi şekilde aslolan budur..

gelenek dedigimiz sey bir anlamda kulturun ta kendisi aslinda. kultur de birktigi ve bir onrakine devredildigi muddetce kultur olabildigine gore gelenek de bu bicim bir sey.

bir kere sunu soylemeliyim ki turk, ingiliz, alman vs. gbi "net" ve etnik kultur tanimlamalarina inanmayanlardanim. boyle bir sey artik pek mumkun degil. diller bile birbirinden etkilendigine gore saf bir kultur yok..

dalamarin turk yerine anadolu yakistirmasi daha gercekci ve kabul edilebilir benim icin. anadolu gibi sahiden de medeniyetler kavsaginin belli birikmlerinin olmasini beklemek cok dogal. oyle temelsiz bir yerde de degiliz. ancak su da gercekki bugunun toplumunu olusturanlar buraya cok sonralari goc edenlerdir.

hic bir sanat ürünü kendinden oncekinden etkilenmeden varolamiyor. bu anlamda sanatta gelenek benim icin onemli bir kavramdir. sinemadan ornekleyeyim:

19. yuzyilin sonlarinda dogan bu icad bu toparaklara da aslinda erken denebilcek bir donemde geldi. duz bir mantikla bizde sinema gelenegi var dedirtiyor. ama oyle degil. sinema icadi oncelikle anlati gelenegini kullanarak bir sanat olmayi basardi. roman, öyku, tiyatro geleneklerinden beslenmis yaraticilari onu bambaska bir dile cevirdi. turk sinemasinin bir turlu koklu bir anlatima sahip olamamasini da buna baglayabiliriz.

burada meseleye soyle bakmak gerek aslinda. gelenek yok diyip kestirip atamayiz. romanin ve modern tiyatronun bu topraklara cok gec girmesi kendine has bir yerli sinemanin olmamasina tek basina bahane olamaz. olsa olsa modern avrupa sinemasi "gibi" bir sinemamiz olmayabilir. bu topraklarda baska bicimlerde varolmus bir cok anlati gelenegi var aslinda bir yandan. anadoludaki hikaye anlaticilari, kurt kulturunde de cok ozel bir yeri olan dengbej'ler, siir gelenegi, ortaoyun, golge tiyatrosu, koy yerlerinde oynana gelen cesitli oyunlar vs.vs... iste sinemamizi bu kaynakardan beslenir hale getirip getirememek mesele.. (bkz. japo kulturunden cogunlukla beslenen kurosowa ve yaptiklari...)

T.S elliot'un "bireysel yeti ve buyuk gelenek" yazisini bu konuda mutlaka okumanizi tavsiye ederim. her buyuk yetenek ortaya bir seyler cikarabilmek icin arkaasindaki buyuk mirasa ihtiyac duymustur. bugun "bizim heykel gelenegimiz yok abi" diyerek heykel yapmayi reddeden bir sanatci dusunebiliyor musunuz? diyelim ki bizim heykel gelenegimiz yok (kaldiki uzerine evdiktigimiz toparaklarin alti heykelden gecilmiyor) ama baska yerlerden de mi beslenmek zor, hele bilginin bir sir olmadigi bir cagda... zaten bugunlerde cok iyi filmler yapmaya calisan yaratici yonetmenlerimiz bati'dan da olsa "beslenerek" ve buralara "bakarak" bu isi yapmadilar mi? camus'nun yabancisi ile cok "burali" karakterleri suzerek film yapmadi mi demirkubuz.

konu uzun. gelen yanitlara gore yazabilecegimi anladim. kendimi makale yaziyormus gibi hissettim. dagitmadan bitireyim.

bu tartışmanın kökenini kültürel çalışmalarda görüyorum. kültürel çalışmaların temelini de dil çalışmaları oluşturur. neresinden tutarsanız tutun, her sanatın temelinde dil yatar. Bu anlamda Türk geleneğinin olmadığından söz etmek mümkün değil. Sadece dil ve kültür çalışmaları felaket düzeyinde yetersiz. Yoksa bir ülkenin geleneğini kendi topraklarında araması normal birşeydir ve buna sahip çıkmak gerekir.
İçiçe geçmiş olan kültürlerden dolayı geleneğin karışık olduğunun savunulmasının bir faşizm paranoyasından kaynaklanıyor olduğunu düşünüyorum. Alakası yok bence. Bu topraklarda ne varsa sahip çıkıp, onları kendimizden saymamız şart ama bunu yapacak araştırmacı yok. Varsa da ona bu özgürlüğü sağlayacak kültürel politikalar yok. Kültürel politikalar olsa da bunu lehine işletebilecek siyasi marifet yok. Yok oğlu yok. Olmayan gelenek değil sözün özü, geleneğe sahip çıkacak yürek eksik.

haklısın ama sanat "devlet bize yardım etsin" e endeksli bir şey değilki. söz gelimi iran da bu dediklerinin pek çoğu yok hatta daha boktan durumlar da var ama abbas kiorostami cin gibi çıkıyor, aynı şekilde şili ve başka bir sürü ülke. evet yok oğlu yoklar önemli etken ama bizde de bizde bunlar yok kardeşim bu iş yapılamaz zihniyeti ve bunu da entellektüel bir duvarla destekleyip (gelennk yok kardeşim olsa biz neler yapcez ama yok. madem yok bara gideriz napalım) yan gelip yatmak için fırsat kollama eğilim var gibi geliyor bana. halikarnas balıkçısı sanat politikası yetersiz diyip oturmadı ki çıktı neyden beslenecekse bu topraklara dahil aldı yaptı. özetle bu gelenek yok söylemi "yapmaya gönlümüz yok ama söyleyecek lafımız çok" mealine geliyor gibi görünüyor bana bazen.

benim bildiğim kadarı ile iran, sinemacılarını bizzat destekliyor. bir tür kültür politikaları var bu konuda. ama sansür konusuna gelince haklısınız. zaman zaman değirmenin suyu kesilebiliyor

paşam genel akışa ne diyosun asıl o konuda fikrini özellikle merak eden kişiyim.

benim söylemeye çalıştığım tam anlamıyla öyle bir şey değil...
Dil araştırmalarının gerekliliğinden söz ettim, sanatçı çıkmıyor demedim ki... sanatçı her yerden beslenir o ayrı birşey, araştırmacı kurumların oluşturulması lazım.

o dediğine zaten katılıyorum. bu durumun gelenek olup olmaması ile bağlantısını doğrudan kuramıyorum. bahsettiğin zaten sanat dahil pek çok konuya yansıyan bir eksiklikler silsilesinin parçası.