90'lardan Kült Olmaya Namzet Filmler

Bu sayfada kült kavramıyla ilgili yapılmış müdahalelere katılıyorum ancak sosyal olan durumlara bu kadar fiziksel kriterler koymak biraz zor. Bu nedenle bugün popüler olan bir şey yarın kült olabilir de... Şöyle açıklayayım durumu...

Sermest'in değindiği kilte kültürü alanından girelim. Kültürel sınıfların "klasik" olarak 3 katmanı vardır. Birincisi ana akımlar. ikincisi alt kültürler üçüncüsü de karşıt kültürlerdir. Ana akım hepimizin bildiği hegemonik ideolojinin varlık sebebi ve kendini üretim merkezidir. Karşıt kültür ise ana akımı yıkmak üzere var olandır.

Kültü üreten tabaka ise alt kültür gruplarıdır. Yani ana akımın çocukları ve imaj olarak ana akımın marjinalleşmiş halleridir. Sistem dışı değildir yani. Alt kültür grupları kendilerini farklı biçimde ifade edebilmek için farklı imgeleri, simgeleri ve ürünleri kendilerine simge olarak seçerek. Bunu yaparken sıklıkla seçilen yollardan birisi de kitch olanın fanı haline gelmektir. İşte bu türden seçimler kült simgeleri ortaya çıkarır. Nuri Alço hareketi bu bağlamda çok net ve başarılı bir örnektir.

Ha popüler bir film nasıl kült olur? Bağlam içindeki anlamını yitirerek... Bugün süper gişe yapan filmin zemini olan popüler bir sosyal ortam, zaman ve dönemin değişikliğe uğramasıyla tamamen anlamsızlaşabilir. Farklı bir sosyal değerler ortamı oluşur. Bu ortamda yetişen kuşak kendini ifade edebilmek için anlamını yitirmiş olan sanat ürününü sahiplenir ve ürün kült konumuna geçebilir.

Keskin çizgilerden uzak durmakta yarar var...

burda çok fazla isim var bence...
bi de burda ismini anmak doğru olur mu bilmem ama "telefon kulubesi/ phonebooth" filmi de bence....

bana kalırsa 90 ların kültleşmeye aday filmleri arasında en önemlilerinden biri "the big lebowski"dir.nedenleri:
-gösterime girdiğinde seyirciden büyük bi ilgi görmemiştir.
-eleştirmenler tarafından coenlerin vasat filmlerinden biri olarak sınıflandırılmıştır.
-buna türkiyeden şöyle bi örnek verilebilir:sinema dergisi yazarlarına coen filmografisinin en iyi ve en kötü filmleri sorulduğunda ferhat neptün dışında kimse en iyi film olduğunu düşünmemiş hatta uğur vardan daha da ileri gidip en kötü filmleri olduğunu iddia etmiş kalbimizi kırmıştır.
-çok farklı sinema zevklerine sahip imdb.com oylayıcıları top 250 listesinde filmi 222.sıraya yerleştirmişlerdir.

ancak küçük bi grup insan böyle düşünmemiş,ilk kez 12 ekim 2002'de louisville,KY de buluşup geleneksel "the big lebowski fest" isimli organizasyonu başlatmışlardır.ikincisi 18-20 temmuz 2003 de aynı şehirde yapılan organizasyonun ,üçüncüsü 27-29 şubat 2004 'de yine louisville de düzenlenecektir.(27-29 şubat 2004'te lebowski fest west ismiyle las vegas ta korsan bi versiyon düzenlendiği gözden kaçmamıştır.)
bu festivallerde filmin hayranları filmin gösteriminin ardından "white russian" eşliğinde bütün gün bowling turnuvalarına katılmaktadır.(hayranların filmdeki favori karakterleri gibi giyinip ortamı renklendirdiği unutulmamalıdır)(ulan sanki bütün festivallere bizzat katılmış gibi anlattım be ağzım sulandı resmen)

bütün bu bilgiler eşliğinde the big lebowski'nin kültleşme yolunda hızla gittiğini gönül rahatlığıyla iddia edebilirim.

keysey soze' ye katıldığımı söyulemek isterim. refah toplumlarında underclass denilen ve tüketim açısından vasatın altında kaldığı için hedef kitle olmak gibi bir vaziyete pek de düşmeyen oldukça büyük bir sınıfı kucaklamıştır film. kahrolası halının odayı dolu göstermesi aslında çok önemli bir mesajı nüvesinde barındırır. lebowski hakkında bir yazı yazmaya başladım ufak ufak. sinefil de bizim de yazımız olsun artık.

rai wrote:
bir yazı yazmaya başladım ufak ufak. sinefil de bizim de yazımız olsun artık.

bence geç bile kaldın...
bekliyoruz...

fight club kesinlikle doksanların filmlerş arasında kült olmaya en yakın aday hatta zamanla yüzyılın en iyi filmleri listelerine gireceini düşünüyorum

Yukardaki muhabbete bakınca benim aklıma nedense 2 tane Türk filmi geldi bende onları yazayım bari....
** Gemide, Tabutta Röveşata **

directorscut olarak big lebowski demiştim gene Big Lebowski diyorum

Alien 2
12 Maymun
Dune
Scream

Birde ilerde kaçınılmaz olarak Donnie Darko olabilir

anarsizofren wrote:
directorscut olarak big lebowski demiştim gene Big Lebowski diyorum

nasıl yani lebowski'nin director's cut versiyonu var mı?

Otoriteler gelmiş geçmiş ilk kült filmin ''the rocky horror show'' olduğunu söylüyorlar..,

kült film diyebileceklerim..

2001 - A Space Odyssey
Abba - The Movie
A Clockwork Orange
The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension
Akira
Alien
Apocalypse Now
Army of Darkness
Attack of the Killer Tomatoes
Bad Taste
Barbarella
Batman
Being John Malkovich
Beyond the Valley of the Dolls
The Big Lebowski
Blade Runner
The Blues Brothers
Blue Velvet
The Boondock Saints
Boxing Helena
Braindead
Brazil
The Breakfast Club
Carnival of Souls
Carrie
Clerks
Clue
The Crow
The Day The Earth Stood Still
Dark Star
Dawn of the Dead
Day of the Dead
Dazed And Confused
Deep Throat
The Draughtsman's Contract
Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb
Drowning by Numbers
Donnie Darko
Easy Rider
Edward Scissorhands
El Mariachi
Eraserhead
Evil Dead
Fear and Loathing in Las Vegas
Fight Club
Forbidden Zone
From Dusk Till Dawn
Gayniggers From Outer Space
The Grand Illusion
The Gods Must Be Crazy
Harold and Maude
Harry Knuckles series
Heathers
Hedwig and the Angry Inch
Henry: Portrait of a Serial Killer
Highlander
If....
Incubus
The Italian Job
It's a Wonderful Life
James Bond serisi
Jesus Christ Vampire Hunter
Kids
Koyaanisqatsi
Leon
Liquid Sky
Little Shop of Horrors
Mad Max
Manos: The Hands of Fate
The Man Who Fell To Earth
Mars Attacks!
MASH
Mommie Dearest
Monty Python and the Holy Grail
Monty Python's Life of Brian
Monty Python's The Meaning of Life
Motel Hell
Meet The Feebles
The Naked Gun trilogy
Night of the Living Dead
Office Space
Paris, Texas
Pee-wee's Big Adventure
Pink Flamingos
Pink Floyd's The Wall
Plan 9 from Outer Space
Priscilla, Queen of the Desert
Pulp Fiction
The Princess Bride
The Producers
Raising Arizona
Reefer Madness aka Tell Your Children
Repo Man
Reservoir Dogs
The Rocky Horror Picture Show
Scum
Shallow Grave
Silent Running
Slacker
Solaris
Shawshank Redemption
Southlander
The Sound of Music
St. Elmo's Fire
Santa Sangre
Star Wars series
The Texas Chainsaw Massacre
The Nightmare Before Christmas
They Live
Themroc
This Is Spinal Tap
This Island Earth
Tommy (the Who rock opera)
Total Recall
The Toxic Avenger
Tremors (and its sequels)
TRON
UHF
Waiting for Guffman
The Wicker Man
Withnail and I
Willy Wonka and the Chocolate Factory
The Wizard of Speed and Time
Yellow Submarine
Zoolander

ya bu filmlerin çoğu 90 lara ait değil tabiki..aklımdaki tüm kültleri yazdım,sadece 90 ları yazmak yerine.

burda ismi zikredilen tüm filmlerin %90ı kült kavramıyla en iyi ihtimalle bi köşesinden ilişkili. bu köşe, filme özel bi ilgi gösteren kitlenin varlığı, ama bu bi filmi kült yapmak için yeterli mi?
daha önce söylendi, temel sınırlandırmalarını düşünürsek kült kavramının bu şekilde içi boşaltılıyor. her filmin aslında uzun zaman sonra kült haline gelme şansı varsa da -printersonın nasıl olabiliceğini özetlediği gibi-, yine de fight club, matrix gibi oldukça popüler filmlerin kült olduğunu/olucağını düşünmek ilginç.
bu tür filmleri yazanlar internetin en kalabalık sinema durağı olan imdb'deki -ki bunlar entelektüel falan değil, ortalama bi seyirciyi temsil eder- ilk 50-100 filme bakarsa bunların kült veya kült olmaya namzet olmadığını açıkça görürler. kabaca:

1. bi film aynı anda HEM KÜLT HEM KLASİK OLAMAZ. burda klasik ünvanı sadece popülerlik olarak değil, nispeten daha sınırlı bi kitlece ama yine de bir beğeni tekeli oluşması, yani genel kabul görmesi olarak da tezahür edebilir.
2. bi filmin kült olması için üzerinden - onyıllar değilse de - belli bir ZAMAN GEÇMESİ.
3. filme, sadece izleyip beğenmek dışında, özel sevgi, alaka gösteren bir AZINLIK oluşması.
   bu dönem içinde benim aklıma gelen kült olabilicek filmler:
   -the crow: hayran kitlesi var. gotik şehir filmi böyle olur. anlatılan yüzeysel gelebilir ama çizgiroman mantığı içinde bir derinlik aranmalı; tümüyle çizgiroman estetiği hakim, canlı bir gotik çizgiroman. atmosfer konusunda müthiş proyas, biraz popüler olmasına rağmen bilimkurguda blade runner ve 2001in ardından başyapıtlardan saydığım dark city de pekala kült sayılabilir.

• peter jacksonın bad tasteden heavenly creaturesa kadar olan filmleri. bu filmler dururken yemişim yüzük efendilerini. zaten yeryüzünde izlemeyen bitek ben kaldım onları galiba.
• the big lebowski. keyser soze ve rainin söylediklerinin üstüne lafım yok. hiçbi holivut yapımında kahraman olamayacak, sallanmayan, alt-sınıf, aylak karakterleri kahraman yada anti-kahraman yapması bu filmin kült haline gelmesinde en önemli faktör olabilir. dude'un halı takıntısı çok yerinde bi örnekti.
  bu arada bence son on yılın en güzel 10 filminden biri olan fargo da aslında tam kültlük olmasına rağmen hala anlayamadığım bi şekilde amreikada baya ilgi görerek 90ların klasikleri arasına girdi. barton fink seyirci ilgisi görmese de eleştirmenler tarafından ve aldığı önemli ödüllerle başyapıt kabul edildiği için o da kült değil.
• lost highway ve twin peaks de sayılabilir.

Big Lebowski'ye kesinlikle katılıyorum. Amerika'da biryerler The Dude festivali bile yapılıyormuş her yıl.

Şimdi bu kült film konusunda benim anlamadığım bir şey var - özellikle popülerlik ve kült olma konusunda yazılanlarla ilgili. Şimdi bir Star Wars olayı var - bu filmler kült mü popüler mi?

Birde Star Trek hangi kategoriye giriyor? - insanlar manyak olmuşlar - Klingonca falan konuşuyorlar aralarında.

Fight Club filmini diğerlerinden ayırmak lazım zira o film gişede kötü patladı - asıl izleyicisini dvd ortamında buldu ve Brad Pitt hastası kızlar dışta tutarsak genelden farklı bir kitleye hitap ediyor - yani bence popüler değil.

Ama dediğim gibi benim kafamda bu kült kavramı bir türlü oturmadı -

star wars ve star trek hem vaktinde çok geniş bi kitleye ulaşmış hem de popülerliği yıllar boyunca azalmamış işler. bunların fanatikleri olması kült tanımının sadece bi kısmını oluşturuyo dediğim gibi, kısaca bunlar klasiktir.
fight clubdan bahsettim, gişede ortalığı yıkmamış olması genç nesil üzerinde çok kısa sürede büyük bi popülarite kazanmış olduğu gerçeğini değiştirmiyo. tabii ki bir matrix kadar popüler değil ama ona yakın. dediğim gibi azınlık olması gerekiyo, bi sitede 90bin küsur kişinin oy verdiği bi film kült olamaz derim. filmin sıradışı olduğuna da katılamıyorum, yani holivuda göre biraz sıradışı görünebilir. ama dediğin gibi farklı bi kitleye hitap etmediği, zaten çok geniş bi holivut temelli seyircinin filmi sahiplenmesinden anlaşılabilir. bana göre iyi çekilmiş ama pop ve oyunbaz bir filmdir. yeni bir söylem de göremedim. tabii matrixin derin felsefesinden bahsedilen bi ortamda fight club olayı da şaşırtıcı gelmiyo bana.
dikkatinizi çekerim, son yorumlar özneldir, ama kült olmamalarını nesnel bi saptama olarak yazıyorum ki dayandığım noktalar da önceki mesajda ve bu başlıktaki bazı eski mesajlarda ortaya kondu.

costanza senin gitmek istediğin nokta çok yanlış.şurada bir seneden uzun zamandır elimizden geldiğince kült kavramının sınırlarını çizmeye çalıştık.ama görüyoruz ki hiç tahmin etmediğimiz bir film de sahneleriyle diyaloglarıyla kült olabiliyor.bu sebeptendir ki kült kavramını biz ne kadar dar alanlara sokmaya çalışırsak o kadar genişleyecektir.
yani bir film hem klasik hem de kült olabilir.gişede patlayan bir film de aynı şekilde...